INFRASTRUKTURA WOJENNA

Oderstellung to zespół około 650 schronów (planowano ok. 780), wybudowanych w latach 1928–1939, przy czym najwięcej, bo około 300 obiektów, powstało w 1935 roku. Ciągnęły się wzdłuż lewego brzegu Odry, od Wrocławia po Krosno Odrzańskie, a lubuski odcinek mierzy około 100 km. Większość schronów była niewielka i jednokondygnacyjna, pełniła funkcje bojowe, obserwacyjne lub łączyła obie te role, z załogą liczącą 3–6 żołnierzy. Grubość ścian i stropów wynosiła zwykle około 1 metra. Podstawowym uzbrojeniem był ciężki karabin maszynowy MG 08, a później MG 34. Konstrukcje często opierano o wały przeciwpowodziowe, a resztę obiektów ulokowano w nadodrzańskich lasach, zagajnikach i na polach. Odległość między schronami wynosiła kilkaset metrów, a od brzegu rzeki od kilku metrów do 1,5 km. Po II wojnie światowej wiele schronów zostało wysadzonych i pozbawionych pancerzy, ale nawet ruiny pozwalają wyobrazić sobie ich pierwotny wygląd. Podczas wysadzania stropodachy często koziołkowały w powietrzu, lądując w przypadkowych miejscach.

Lubuski odcinek Oderstellung

Odcinek ten zaczyna się przed Bytomiem Odrzańskim i wyróżnia się większym zagęszczeniem schronów, rozmieszczonych nawet w dwóch lub trzech liniach, co wynikało z ukształtowania terenu. Niestety większość obiektów w okolicy Nowej Soli to ruiny, ukryte wśród drzew. Dzięki pracy lokalnych pasjonatów udało się zrewitalizować kilka obiektów, np. schron 562 przy ul. Południowej, który jednak nie jest jeszcze dostępny dla zwiedzających. Schron 560 nad Odrą również został odnowiony, lecz obecnie stoi opuszczony. W okolicy starego mostu kolejowego w Stanach znajdziemy ceglane blokhauzy, a także fundamenty wieży obserwacyjnej i pagórek maskujący, który miał wprowadzać w błąd nieprzyjaciela. Podczas spacerów wałem przeciwpowodziowym można natknąć się na wysadzone schrony, np. na Białej Górze. W okolicach Tarnawy Odra podmyła jeden z obiektów, który do dziś spoczywa pod nienaturalnym kątem. Najlepiej zachowane obiekty znajdują się na około 20-kilometrowym odcinku Odry na północ od Zielonej Góry, w tym w Leśnej Górze i Cigacicach. Tu można zobaczyć m.in. dzwon obserwacyjny na zasypanym schronie oraz schrony bojowe 702 i 711.

Uzbrojenie i wyposażenie schronów

Schrony wykorzystują zarówno beton, jak i stal. Popularne płyty pancerne to m.in.:

-  7p7 – płyta ważąca 7,6 tony (3,4 x 2,7 x 0,1 m), chroniąca strzelca w izbie bojowej,

-  9p7 – stalowe „grzybki”, czyli dzwony obserwacyjne, pozwalające obserwować teren w zakresie 360°,

-  48p8 – niewielkie płyty (70 x 80 x 4 cm, 250 kg) stosowane przy wejściach,

-  3ap7 – półkopuły pancerne o grubości 15 cm i wadze 17 ton, trudne do skutecznego maskowania.

Oderstellung miała spowolnić ofensywę radziecką i dać Niemcom czas na organizację obrony. W rejonie Kanału Kopalnica w pobliżu Nowej Soli powstały stanowiska ogniowe maskowane na budynki gospodarcze, z których do dziś zachowała się tzw. „Panzerstodoła” z płytą pancerną chroniącą operatora karabinu maszynowego.

Źródło:

https://lci-lubuskie.pl/2023/08/22/oderstellung-na-wojennej-sciezce/