ROŚLINY REZERWATU PRZYRODY "BUKOWA GÓRA"

Konwalia majowa

Roślina wysokości do 25 cm. Liście odziomkowe 2-3, z czerwonawymi łuskami u nasady i równoległym unerwieniem. Kwiaty dzwonkowate, białe, zwieszone, zebrane w jednostronne grono, przyjemnie pachnące. Owoce stanowią czerwone jagody. Tworzy zwarte łany w lasach liściastych i iglastych. Lubi gleby żyzne, luźne i ciepłe. Choć ozdobna, jest rośliną trującą (jagody) i zarazem leczniczą – zawiera glikozydy nasercowe, saponinę, olejek eteryczny, który jest stosowany w kosmetyce i w perfumerii. Kwitnie w maju i czerwcu.

Pajęcznica liliowata

Bylina o długich, trawiastych li­ściach i białych, gwiazdkowa­tych kwiatach zebranych w luźne grona. Na płatkach brązowawe smugi, szyjka słupka zakrzywiona. Wysokość rośliny do ok. 80 cm. Kwitnie od maja do czerwca. Rośnie na suchych łą­kach, murawach kserotermicz­nych i wapiennych zboczach. Wrażliwa na zacienienie, potrze­buje stanowisk otwartych. Bardzo rzadka.

Ciemiężyk białokwiatowy

 Wieloletnia roślina z rodziny toinowa­tych, osiągająca wysokość do 70 cm. Liście jajowato-lancetowate, naprzeciwległe, na krótkich ogonkach. Kwiaty gwiazdkowate, białe lub żółtawo-zielonkawe, zebrane w podbaldachy skupione w kątach liści na całej wysokości rośliny. Owocem są mieszki, zawierające jedwabiście owłosione nasiona. Kwiaty wyposażone są w urządzenia chwytne. Przy zapylaniu, owad usiłując się uwolnić unosi ze sobą i przenosi do następnego kwiatu ziarnka pyłku. Kwitnie od maja do lipca. Preferuje wapien­ne zbocza, murawy kserotermiczne i świetliste lasy. Roślina trująca, znana
z dawnych zastosowań w medycynie ludowej.

Lepnica zwisła

To wieloletnia roślina, której polska nazwa pochodzi od lepkiej w górnej części łodygi oraz charakterystycz­nie zwisających kwiatostanów. Jest to roślina owłosiona i ogruczolona, wysokości 30-60 cm. Ma liście na brzegu z wielokomórkowymi włoskami. Jej białe, głęboko wcięte kwiaty otwie­rają się i intensywnie pachną dopie­ro wieczorem, aby wabić zapylają­ce je ćmy. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Występuje na suchych, nasłonecznionych siedliskach, ta­kich jak murawy kserotermiczne czy skaliste zbocza. Zawiera saponiny, kumaryny, w medycynie ludowej znajduje zastosowanie jako środek przeciwkrwotoczny.

Smółka pospolita

Roślina wieloletnia, do 70 cm wysokości. Łodyga wzniesiona, ulistniona, lepka poniżej węzłów, często purpurowa. Liście wąskie, wydłużone, nieowłosione, ułożone naprzeciwlegle. Kwiaty dość duże czerwone lub purpurowo-czerwone o płatkach całobrzegich lub płytko wyciętych, zebrane w gęste, szczytowe kwiatostany. Kwitnie od maja do czerwca. Kwiaty są zapylane przez pszczoły, muchówki i motyle. Zasiedla suche łąki, murawy i świetliste zbocza.

Dzwonek brzoskwiniolistny

Roślina wieloletnia o wysokości 30-90 cm. Łodyga wzniesiona, nieowłosiona, o niewielu liściach. Liście są równowąskie, niepozorne, tylko dolne nieco szersze, brzegiem karbowano piłkowane. Kwiaty dzwonkowate, szeroko otwarte, błękitne, błękitno-fioletowe, rzadziej białe, zebrane w skąpokwiatowe, jednostronne grono. Owocem jest torebka z otworkami. Kwitnie od czerwca do lipca. Rośnie na łąkach, skrajach lasów i w zaroślach.

Widlicz spłaszczony

Roślina o wysokości do 15 cm, o płożącej się łodydze podziemnej, z której wyrastają liczne, kiściowato rozgałęzione pędy nadziemne. Gałązki spłaszczone, z łuskowatymi, ściśle przylegającymi liśćmi, ustawionymi parami na krzyż. Kłosy zarodnionośne umieszczone po kilka na długich, widlasto rozgałęzionych trzonkach. Zarodniki dojrzewają od sierpnia do października.

Buk zwyczajny

Buk zwyczajny jest gatunkiem charakterystycznym dla klimatu atlantyckiego, o wymaganiach klimatycznych przeciwstawnych do świerka. Na atlantyckich nizinach buk osiąga swój naturalny kres tam, gdzie zaczynają pojawiać się warunki odpowiednie dla kontynentalnego świerka. Nazwa buk pochodzi od anglosaskiego boc  lub starogermańskiego Buche, stąd m.in. angielskie słowo book (książka). W Skandynawii pierwsze manuskrypty spisywano na cienkich bukowych tabliczkach i dodatkowo oprawiano je w bukowe okładki. Natomiast według niektórych źródeł od łacińskiego Fagus wywodzi się nazwa instrumentu muzycznego - fagotu. Według legendy pewien kanonik chciał stworzyć taką fujarkę, która swym ciepłym i głębokim brzmieniem chwaliła Pana. Poszukując upragnionego dźwięku, do budowy instrumentu testował wiele gatunków drewna, ale tylko bukowe zadowoliło jego uszy. Ale to tylko legenda, ponieważ do budowy fagotu wykorzystuje się długo sezonowane drewno klonowe. Buk jest gatunkiem wybitnie cienioznośnym. Spośród rodzimych drzew liściastych najlepiej znosi ocienienie do około 30. roku życia, choć ustępuje w tym zakresie jodle i cisowi. Najlepsze warunki dla starszych drzewostanów znajdują się na stokach północnych. Cierpi od późnych przymrozków. Jest to gatunek, który wymaga znacznej wilgotności powietrza i gleby. Rośnie na glebach umiarkowanie wilgotnych i wilgotnych, lecz bez stojącej wody gruntowej w strefie korzeniowej. Nie toleruje nadmiernie suchych ani bardzo mokrych gleb. Najlepiej rozwija się na glebach bogatych w próchnicę i składniki mineralne. Na nizinach preferuje gleby świeże piaszczysto-gliniaste, szczególnie z gliną lub marglem w podłożu, a w górach gleby gliniaste, głębokie i świeże. Doskonale rośnie na glebach zasobnych w wapń, gdzie wytwarza wysokie, smukłe pnie dobrej jakości. Jeden okazały buk potrafi dziennie wyprodukować blisko 7000 litrów tlenu, co jest wystarczające dla 50 ludzi. A z kolei hektar buczyny, czyli lasu bukowego rocznie odfiltrowuje z powietrza 50 ton pyłów. Drewno z buka jest szeroko wykorzystywane w przemyśle drzewnym. Napar z liści ma właściwości odkażające, natomiast owoce zwane bukwią są bogate w leczniczy olej. Trójgraniaste orzeszki bukowe są chętnie zjadane przez zwierzęta, a okresach głodu służyły za pokarm także i ludziom. Orzeszki buka mają gorzkawy i lekko cierpki smak. Z owoców buka pozyskiwano olej, a smażone stanowiły surogat kawy. Natomiast trzeba wiedzieć, że surowa bukiew spożywana w dużych ilościach jest szkodliwa ze względu na zawartość faginy - alkaloidu o właściwościach halucynogennych i toksycznych.

Źródło:

Mowszowicz J., 1987, Flora letnia, Warszawa: WSiP

Mowszowicz J., 1987, Flora wiosenna, Warszawa: WSiP

Szwedler I., Nawara Z., Spotkania z przyrodą. Rośliny. Warszawa: Multico

https://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=b:buk-zwyczajny-charakterystyka-hodowlana