ZWIERZĘTA REZERWATU PRZYRODY "BUKOWA GÓRA"

Borsuk

Długość ciała: do 87 cm, masa 10-16 kg. Głowę ma nieproporcjonalną do ciała – małą, długą i wąską, oczy i uszy małe, szyję grubą, nogi krótkie, mocno dostosowane do kopania nor. Ogon krótki, zakończony kiścią, łapy zakończone pięcioma placami i długimi pazurami. Szczecina borsuka jest siwopopielata z domieszką czarnego, długa, błyszcząca. Głowa prawie biała, z czarnymi pasami po bokach – od nosa poprzez oczy i uszy do przedniej części barków. Łapy, pierś i kark są od spodu czarne. Żyje na nizinach i w górach do wysokości 2000 m. Kopie rozległe, głębokie i rozgałęzione nory, zwane borsuczymi miastami. Zdarza się, że wykorzystuje nory opuszczone przez lisy. Młode rodzą się w marcu lub w kwietniu w liczbie 3-5 sztuk. Młode przez około 30 dni są ślepe. Sześciomiesięczne są samodzielne. Prowadzi nocny tryb życia, a w dzień przesiaduje w komorze nory. Co ważne nora borsuka, w odróżnieniu od nory lisa jest czysta. Na okres zimy borsuk zabezpiecza swoją norę przez częściowe lub całkowite zatykanie niektórych wlotów. Borsuk żyje samotnie, za wyjątkiem cieczki. Z nastaniem mrozów zasypia w norze. Na początku stycznia wychodzi z nory, aby zaspokoić pragnienie lub coś złowić. Potem znów zasypia do końca stycznia.  W czasie zimy borsuk żyje nagromadzonym w swoim organizmie tłuszczem, stąd traci na wadze nawet 7 kg. Chodzi on stale jednymi ścieżkami, a wszystkie nieczystości zakopuje w pobliżu nory w małych dołkach. Żywi się dżdżownicami, owadami, drobnymi krę­gowcami, ale także roślinami.

Muchołówka mała

W szacie godowej ma rdzawoczerwone podgardle i pierś oraz dwubarwny (czarno-biały ogon). W szacie spoczynkowej i młodocianej nie ma czerwonego podgardla. Głos: wabiący brzmi jak krótkie, dwusylabowe „wije”. Śpiew składa się z szeregu opadających tonów i brzmi jak „tink tink tink eida eida eida wida wida”. Okres lęgowy przypada na maj – czerwiec, jeden lęg w roku. Gniazdo znajduje się najczęściej w płytkiej dziupli. Do gniazda składa 5-9 białawych jaj z rdzawo-brązowymi, delikatnymi, gęstymi kropkami. Jajka wysiadywane są około 2 tygodni. Po wykluciu się pisklęta są karmione przez obydwoje rodziców przez kolejne 14 dni. Pożywieniem są owady. Jest to ptak wędrowny – przeloty mają miejsce w maju oraz sierpień-wrzesień.

Siniak

Wielkości gołębia domowego. Bez białego kupra i białych plam na skrzydłach i szyi. Z wierzchu jest jasno-niebieskawo-szary, na skrzydłach występuje 1-2 niewyraźne czarne pręgi. Ogon ma szary, z niewyraźnie odgraniczonym czarnym pasem na jego końcu. Boki szyi u siniaka połyskują zielono, gardło brązowo-czerwone. Młode siniaki mają wierzch ciała brązowo-szary i boki szyi bez metalicznego połysku. Głos: bardziej wyjące niż gruchające tony „huu hu huhuhuhu”. Okres lęgowy przypada na kwiecień-lipiec. Ma 2-3 lęgi w roku. Gniazdo najczęściej zakłada w dziuplach drzew, z gałązek, liści oraz łodyg. Składa 2 jaja, które są białe. Są one wysiadywane przez obydwóch rodziców przez okres 17-18 dni, a opieka nad pisklakami trwa około 25 dni. Głównym pożywieniem są nasiona. Jest to ptak częściowo osiadły. Przeloty odbywają się w marcu oraz sierpniu-październiku.

Dzięcioł zielony

Jest to ptak wielkości gołębia. Ma upierzenie przeważnie oliwkowo-zielone. Wierzch głowy czerwony. W locie kuper jaskrawo żółty. Samiec ma czerwoną plamę na boku głowy, a samica pod okiem czarną plamę. Młode ptaki charakteryzują się matowoczerwoną czapką i marmurkowym spodem ciała. Pisklęta są nagie. Lot falisty. Dzięcioł zielony w przeciwieństwie do innych dzię­ciołów rzadko bębni, natomiast często odzywa się donośnym pogwiz­dywaniem. Okres lęgowy przypada na kwiecień-maj. Ma 1 lęg w roku. Gniazdem jest wykuta przez ptaka dziupla z okrągłym otworem. Samica składa 5-7 białych jaj, które są następnie wysiadywane przez obydwóch rodziców przez okres około 17 dni. Po wykluciu pisklęta są karmione przez około 20 dni. Jest to ptak osiadły. Jego pożywienie w dużej mierze stanowią mrówki i ich larwy.

Dzięcioł czarny

Jest on wielkości wrony. Największy z polskich dzięciołów. Jednolicie czarny z karminowoczerwoną plamą na ciemieniu u samca lub tylko z tyłu głowy u samicy. Szata młodociana jest bardziej brązowo-czarna. Pisklęta są nagie. Lata prostolinijnie. Dzięcioł czarny bębni bardzo głośno i donośnie wybierając do tego grube i suche konary. Wydaje też szereg innych głosów: metalicznych, wibrujących lub kwilących. Okres lęgowy przypada na kwiecień-maj. Ma 1 lęg w roku. Gniazdem jest wykuta przez ptaka dziupla z owalnym otworem. Samica składa 4-5 białych jaj, które są następnie wysiadywane przez obydwóch rodziców przez okres około 14 dni. Po wykluciu pisklęta są karmione przez około 25 dni i jeszcze kilka dni po opuszczeniu dziupli. Jest to ptak osiadły. Jego pożywienie w dużej mierze stanowią larwy chrząszczy żyjące w drewnie oraz mrówki.

Kormoran czarny

Ptak wielkości gęsi. Upierzenie czarne, dziób wysmukły, na końcu hakowato zakrzywiony, nagi podbródek. Szata godowa czarna z białym upierzeniem głowy i szyi. Upierzenie młodociane z wierzchu brązowawe, od spodu prawie białe. Przebywa głownie na wodzie, pływa głęboko zanurzony z uniesioną głową i dziobem. Często nurkuje. Wypoczywa wyprostowany pionowo na palach, kamieniach lub drzewach wystających z wody. Sylwetka w locie z wyciągniętą szyją i głową oraz dość krótkim, sztywnym ogonem na kształt krzyża. Głos: gardłowe krakanie i skrzeczenie. Gnieździ się w koloniach, na wysokich drzewach. Okres lęgowy przypada na kwiecień-lipiec. Gniazdo buduje z gałęzi i patyków. Składa 3 - jasnoniebieskie jaja z kredową powłoką. Jego główne pożywienie stanowią ryby.

Łabędź niemy

Szyja długa, najczęściej wygięta łukowato. Dziób jest pomarańczowo-czerwony, z czarnym guzem u nasady. Nogi czarniawe, tęczówki brązowe. Samiec osiąga ciężar do 11 kg będąc jednym najcięższych ptaków latających. Młode ptaki są białe z szaro-brązowymi plamami i ołowianoszarym dziobem. Pisklęta szaro-brązowe. W wojowniczej postawie łabędź niemy cofa do tyłu głowę i rozpościera skrzydła na kształt żagli. Powolne, rytmiczne uderzenia skrzydeł w locie wywołują rytmiczny, dobrze słyszalny dźwięk.  Jest to ptak przeważnie milczący. Okres lęgowy przypada na kwiecień-maj. Ma 1 lęg w roku. Gniazdo jest duże, zbudowane z szuwaru. Samica składa 5-8 jaj. Są one brudno-brązowe. Wysiaduje je tylko samica przez okres około 38 dni. Jest to ptak częściowo osiadły. Jego przeloty mają miejsce w okresie marzec-kwiecień oraz wrzesień-grudzień. Jego pożywienie to różne rośliny wodne.

Żuraw

Jest ptakiem większym od bociana. Od czapli różni się m.in. zwisającymi piórami ogona. Żuraw jest szaro-popielaty, z przodu szyję od połowy wysokości i głowę ma czarną, natomiast na głowie przez oko, bokami przechodzi biała smuga łącząca się na tyle szyi i dochodząca do karku. Jest bardzo wyraźna. Na potylicy czerwona plama, utworzona przez gołą skórę. Plama ta u samicy jest mniejsza. Dziób krótszy niż u bociana, popielaty. Szata młodociana jest ciemniejsza, brązowa, bez barwnego rysunku na głowie i bez piór ozdobnych na grzbiecie i w ogonie. Szata pisklęta rdzawo-brązowa. Lata z szyją wyciągniętą przed siebie, a nogami do tyłu. Stado leci w kluczu klinowym. Głos żurawia to tzw. klangor. Jest to charakterystyczny, trąbiący dźwięk słyszany jest w promieniu kilku kilometrów. Ptaki wydają głośne, fanfarowe „krurr” lub „krirr” gdy są połączone w pary oznajmiając klangorem, że rewir lęgowy jest zajęty. Trąbią o wschodzie słońca ogłaszając pobudkę. Donośnym głosem nawołują się w czasie wędrówek i zlotów. Klangor można usłyszeć również wysoko na niebie podczas wiosennych i jesiennych przelotów kluczy żurawi. Żuraw prowadzi skryty tryb życia, najczęściej na rozległych podmokłych terenach. Lata w kluczach nad polami i łąkami, w pobliżu wód. Okres lęgowy przypada na kwiecień-maj. Gniazda najczęściej zakłada na płytkiej wodzie, duże, wykorzystując trzcinę, turzycę. Składa 2 duże jaja, zielonkawo-szare z nielicznymi plamkami. Wysiadują je obydwoje rodzice przez około 30 dni. Młode są zdolne do lotu po około 10 tygodniach. Pożywienie żurawia stanowią przede wszystkim nasiona, jagody, owady oraz małe kręgowce. Jest to ptak wędrowny. Przeloty mają miejsce w okresie marzec-maj oraz wrzesień –październik.

Czapla biała

Ma białe ubarwienie.  Ptaki w szacie godowej mają długie, ozdobne pióra na grzbiecie. Ich dziób jest czarny, a nogi czerwonawe. Pisklęta są pokryte srebrzysto-białym puchem, tworzącym na głowie czuprynę. Leci powoli bijąc skrzydłami, z odrzuconą ku plecom głową i szyją z gęstą w kształcie litery S. Podczas lotu milczy, a w gnieździe odzywa się głosem przypominającym chrapliwe krakanie. Stoi często na otwartych łachach piaskowych lub w płytkiej wodzie, na skraju trzcin, siada również na drzewach. Okres lęgowy przypada na kwiecień-lipiec. Gniazdo buduje z sitowia i trzciny, nisko nad wodą. Składa 3-5 jasnoniebieskich jaj. Młode są zdolne do lotu po 6 tygodniach.  Żeruje brodząc po płytkiej wodzie i zalewowych łąkach, polując na ryby, płazy i większe owady – często stoi nieruchomo i błyskawicznie uderza dziobem. Ptak wędrowny i koczujący. Przeloty mają miejsce w marcu oraz wrzesień-listopad, wyjątkowo zimuje.

Źródło:

Poruba H., Pokorny J., Rabsteinek O., Hrabak R., 1993, Przewodnik Las, Warszawa: Wydawca Multico

Godlewski S., 1989, Vademecum myśliwego, Warszawa: Wydawnictwo MON

Cerny W., Drchal K., 1979, Jaki to ptak?, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne